• peb

Cov duab piav txog kev ntxub ntxaug lwm haiv neeg thiab kev ntxub ntxaug poj niam txiv neej ntawm tib neeg txoj kev hloov pauv tseem nkag mus rau hauv kev tshawb fawb, kev kawm, thiab kab lis kev cai nrov.

Rui Diogo tsis ua haujlwm rau, muaj feem hauv, lossis tau txais nyiaj los ntawm ib lub tuam txhab lossis lub koom haum twg uas yuav tau txais txiaj ntsig los ntawm tsab xov xwm no, thiab tsis muaj dab tsi los qhia ntxiv tsuas yog nws txoj haujlwm kev kawm xwb. Lwm yam kev koom tes cuam tshuam.
Kev ntxub ntxaug lwm haiv neeg thiab kev ntxub ntxaug poj niam txiv neej tau nkag mus rau hauv kev vam meej txij li thaum pib ntawm kev ua liaj ua teb, thaum tib neeg pib nyob hauv ib qho chaw ntev. Cov kws tshawb fawb sab hnub poob thaum ub, zoo li Aristotle hauv tebchaws Greece thaum ub, tau raug qhia los ntawm kev ntxub ntxaug haiv neeg thiab kev ntxub ntxaug poj niam txiv neej uas nkag mus rau hauv lawv lub zej zog. Ntau tshaj 2,000 xyoo tom qab Aristotle txoj haujlwm, tus kws tshawb fawb txog ntuj tsim teb raug Askiv Charles Darwin kuj tau nthuav dav cov tswv yim ntxub ntxaug poj niam txiv neej thiab kev ntxub ntxaug lwm haiv neeg uas nws tau hnov ​​​​​​thiab nyeem txog thaum nws tseem hluas mus rau lub ntiaj teb ntuj.
Darwin tau nthuav tawm nws txoj kev ntxub ntxaug raws li qhov tseeb ntawm kev tshawb fawb, piv txwv li hauv nws phau ntawv xyoo 1871 The Descent of Man, uas nws piav qhia txog nws txoj kev ntseeg tias txiv neej muaj kev hloov pauv zoo dua poj niam, tias cov neeg European muaj kev zoo dua cov neeg tsis yog neeg European, tias cov kev coj noj coj ua zoo dua li cov zej zog me me uas muaj kev sib luag. Tseem qhia hauv tsev kawm ntawv thiab cov tsev khaws puav pheej keeb kwm ntuj tsim niaj hnub no, nws tau sib cav tias "cov khoom dai tsis zoo thiab cov suab paj nruag tsis zoo uas feem ntau cov neeg qus pe hawm" tsis tau hloov pauv ntau npaum li qee cov tsiaj, xws li noog, thiab yuav tsis tau hloov pauv ntau npaum li qee cov tsiaj, xws li tus liab Pithecia satanas hauv ntiaj teb tshiab.
Phau ntawv The Descent of Man tau luam tawm thaum lub sijhawm muaj kev kub ntxhov hauv zej zog hauv Tebchaws Europe. Hauv Fabkis teb, cov neeg ua haujlwm Paris Commune tau tawm mus rau ntawm txoj kev kom thov kev hloov pauv hauv zej zog, suav nrog kev rhuav tshem cov thawj coj hauv zej zog. Darwin qhov kev sib cav tias kev ua qhev rau cov neeg pluag, cov neeg tsis yog neeg European, thiab cov poj niam yog qhov tshwm sim ntawm kev nce qib ntawm kev hloov pauv yog suab paj nruag rau pob ntseg ntawm cov neeg tseem ceeb thiab cov neeg muaj hwj chim hauv cov voj voog kev tshawb fawb. Tus kws sau keeb kwm kev tshawb fawb Janet Brown sau tias Darwin qhov kev nce qib sai sai hauv zej zog Victorian yog vim nws cov ntawv sau, tsis yog nws cov ntawv sau txog kev ntxub ntxaug thiab kev ntxub ntxaug poj niam txiv neej.
Nws tsis yog ib qho xwm txheej uas Darwin tau txais kev pam tuag hauv xeev Westminster Abbey, ib lub cim ntawm lub hwj chim Askiv thiab pej xeem tau ua kev zoo siab ua lub cim ntawm "kev kov yeej thoob ntiaj teb ntawm xwm thiab kev vam meej thaum lub sijhawm Victoria kav ntev."
Txawm hais tias muaj kev hloov pauv loj hauv zej zog hauv 150 xyoo dhau los, cov lus hais txog kev ntxub ntxaug poj niam thiab kev ntxub ntxaug tseem muaj nyob hauv kev tshawb fawb, tshuaj, thiab kev kawm. Ua ib tug xibfwb thiab kws tshawb fawb ntawm Howard University, kuv xav koom ua ke kuv cov kev kawm tseem ceeb - biology thiab anthropology - los tham txog cov teeb meem hauv zej zog dav dua. Hauv kev tshawb fawb uas kuv nyuam qhuav luam tawm nrog kuv tus npoj yaig Fatima Jackson thiab peb tus tub ntxhais kawm kho mob Howard, peb qhia tias cov lus ntxub ntxaug poj niam thiab kev ntxub ntxaug poj niam tsis yog ib yam khoom ntawm yav dhau los: nws tseem muaj nyob hauv cov ntawv tshawb fawb, phau ntawv kawm, tsev khaws puav pheej, thiab cov ntaub ntawv kawm.
Ib qho piv txwv ntawm qhov kev ntxub ntxaug uas tseem muaj nyob hauv lub zej zog kev tshawb fawb niaj hnub no yog tias ntau cov lus piav qhia txog kev hloov pauv ntawm tib neeg xav tias yog kev nce qib ncaj qha los ntawm cov neeg tawv nqaij tsaus nti, "qub" mus rau cov neeg tawv nqaij dawb, "siab dua". Cov tsev khaws puav pheej keeb kwm ntuj tsim, cov vev xaib, thiab cov chaw keeb kwm UNESCO qhia txog qhov sib txawv no.
Txawm hais tias cov lus piav qhia no tsis sib xws nrog cov ntaub ntawv tshawb fawb, qhov no tsis tiv thaiv lawv kom tsis txhob kis mus ntxiv. Niaj hnub no, kwv yees li 11% ntawm cov pej xeem yog "dawb," piv txwv li, European. Cov duab qhia txog kev hloov pauv ntawm cov xim tawv nqaij tsis qhia meej txog keeb kwm ntawm kev hloov pauv ntawm tib neeg lossis cov tsos ntawm tib neeg niaj hnub no. Tsis tas li ntawd, tsis muaj pov thawj tshawb fawb txog kev ua kom tawv nqaij dawb zuj zus. Cov xim tawv nqaij dawb tau tsim feem ntau hauv ob peb pawg uas tau tsiv mus rau thaj chaw sab nraum Africa, ntawm qhov siab lossis qis latitudes, xws li North America, Europe, thiab Asia.
Cov lus hais txog kev ntxub ntxaug poj niam txiv neej tseem nyob hauv cov tsev kawm ntawv qib siab. Piv txwv li, hauv tsab ntawv xyoo 2021 txog cov pob txha neeg thaum ub uas pom ntawm qhov chaw tshawb nrhiav txog keeb kwm hauv Atapuerca Roob ntawm Spain, cov kws tshawb fawb tau tshuaj xyuas cov hniav ntawm cov seem thiab pom tias lawv yog menyuam yaus hnub nyoog 9 txog 11 xyoos. Cov hniav ntawm ib tug ntxhais. Cov pob txha tau xav tias yog menyuam tub vim yog phau ntawv muag zoo tshaj plaws xyoo 2002 los ntawm tus kws tshawb fawb txog keeb kwm José María Bermúdez de Castro, ib tug ntawm cov kws sau ntawv. Qhov tseem ceeb tshaj plaws yog tias cov kws sau ntawv lees paub tias tsis muaj lub hauv paus kev tshawb fawb rau kev txheeb xyuas cov pob txha ua txiv neej. Qhov kev txiav txim siab "tau ua los ntawm lub sijhawm," lawv sau.
Tiam sis qhov kev xaiv no tsis yog "random." Cov lus piav qhia txog kev hloov pauv ntawm tib neeg feem ntau tsuas yog muaj cov txiv neej xwb. Hauv ob peb qhov xwm txheej uas cov poj niam tau piav qhia, lawv feem ntau tau piav qhia tias yog cov niam tsis ua haujlwm es tsis yog cov neeg tsim khoom, cov kws kos duab qhov tsua, lossis cov neeg sau zaub mov, txawm tias muaj pov thawj anthropological tias cov poj niam prehistoric yog cov poj niam ntawd.
Lwm qhov piv txwv ntawm cov dab neeg txog kev ntxub ntxaug poj niam hauv kev tshawb fawb yog li cas cov kws tshawb fawb txuas ntxiv sib cav txog qhov kev hloov pauv "paub tsis meej" ntawm poj niam lub orgasm. Darwin tau tsim ib zaj dab neeg txog li cas poj niam hloov zuj zus los ua "txaj muag" thiab tsis nyiam kev sib deev, txawm hais tias nws lees paub tias hauv feem ntau hom tsiaj txhu, poj niam xaiv lawv tus khub. Ua ib tug Victorian, nws pom tias nws nyuaj rau lees txais tias poj niam tuaj yeem ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev xaiv tus khub, yog li nws ntseeg tias lub luag haujlwm no tau tshwj tseg rau cov poj niam thaum ntxov hauv kev hloov pauv tib neeg. Raws li Darwin, cov txiv neej tom qab ntawd pib xaiv poj niam los ntawm kev sib deev.
Cov lus hais txog kev sib deev uas hais tias cov poj niam "txaj muag" thiab "tsis tshua muaj kev sib deev," suav nrog lub tswv yim tias poj niam lub orgasm yog ib qho paub tsis meej txog kev hloov pauv, raug pov thawj ntau heev tsis lees paub. Piv txwv li, cov poj niam muaj ntau lub orgasm ntau dua li cov txiv neej, thiab lawv lub orgasm, qhov nruab nrab, nyuaj dua, nyuaj dua, thiab muaj zog dua. Cov poj niam tsis raug txwv tsis pub muaj kev xav sib deev los ntawm lub cev, tab sis cov qauv kev sib deev raug lees txais tias yog qhov tseeb ntawm kev tshawb fawb.
Cov ntaub ntawv kawm, suav nrog cov phau ntawv kawm thiab cov duab qhia txog lub cev uas cov tub ntxhais kawm txog kev tshawb fawb thiab kev kho mob siv, ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev ua kom cov kev xav ua ntej. Piv txwv li, xyoo 2017 ntawm Netter's Atlas of Human Anatomy, uas feem ntau siv los ntawm cov tub ntxhais kawm kho mob thiab cov kws kho mob, suav nrog yuav luag 180 daim duab ntawm cov xim tawv nqaij. Ntawm cov no, feem ntau yog cov txiv neej tawv nqaij dawb, tsuas yog ob daim duab qhia cov neeg uas muaj tawv nqaij "tsaus dua". Qhov no ua rau lub tswv yim ntawm kev piav qhia cov txiv neej dawb ua cov qauv ntawm tib neeg, tsis qhia txog kev sib txawv ntawm tib neeg.
Cov kws sau ntawv ntawm cov ntaub ntawv kawm rau menyuam yaus kuj rov ua qhov kev ntxub ntxaug no hauv cov ntawv tshaj tawm txog kev tshawb fawb, tsev khaws puav pheej, thiab cov ntawv kawm. Piv txwv li, daim ntawv npog ntawm phau ntawv xim xyoo 2016 hu ua "The Evolution of Creatures" qhia txog kev hloov pauv ntawm tib neeg hauv ib qho kev hloov pauv kab: los ntawm cov tsiaj "thawj" uas muaj daim tawv nqaij tsaus dua mus rau cov neeg sab hnub poob "muaj kev vam meej". Kev qhia txog kev qhia tiav thaum cov menyuam yaus uas siv cov phau ntawv no dhau los ua cov kws tshawb fawb, cov neeg sau xov xwm, cov neeg saib xyuas tsev khaws puav pheej, cov nom tswv, cov kws sau ntawv, lossis cov neeg kos duab.
Ib qho tseem ceeb ntawm kev ntxub ntxaug lwm haiv neeg thiab kev ntxub ntxaug poj niam txiv neej yog tias lawv raug cov neeg uas feem ntau tsis paub tias lawv cov dab neeg thiab kev txiav txim siab ntxub ntxaug. Cov kws tshawb fawb tuaj yeem tawm tsam kev ntxub ntxaug lwm haiv neeg, kev ntxub ntxaug poj niam txiv neej, thiab kev ntxub ntxaug sab hnub poob uas tau muaj ntev los ntawm kev ua tib zoo saib xyuas thiab ua haujlwm kom paub thiab kho cov kev cuam tshuam no hauv lawv txoj haujlwm. Kev tso cai rau cov dab neeg tsis raug txuas ntxiv mus ncig hauv kev tshawb fawb, tshuaj, kev kawm, thiab xov xwm tsis yog tsuas yog ua rau cov dab neeg no txuas ntxiv mus rau tiam tom ntej, tab sis kuj ua rau kev ntxub ntxaug, kev tsim txom, thiab kev ua phem uas lawv tau ua txhaum yav dhau los.


Lub sijhawm tshaj tawm: Lub Kaum Ob Hlis-11-2024